گفتگوی علمی مرکزمطالعات حکمی ایران با دکترمحمداسماعیل عبداللهی
نویسنده کتاب «جامعهپردازی دینی در نسبت با عرفان و تصوف»
مرکز مطالعات حکمی ایران به مناسبت انتشار کتاب تازه دکتر محمداسماعیل عبداللهی، پژوهشگر برجسته حوزه علوم اجتماعی و عرفان، گفتگویی تخصصی ترتیب داد تا به بررسی ابعاد نوآورانه این اثر و اهمیت آن در جامعهسازی دینی بپردازد.
هدف اصلی نگارش کتاب
دکتر عبداللهی در این گفتگو هدف اصلی خود را پاسخ به نیاز اساسی جامعه امروز عنوان کرد: «چگونه میتوان آموزههای دینی و عرفانی را از ساحت فردی و معنوی به ساختارهای اجتماعی و نهادی منتقل کرد.» وی افزود عرفان اسلامی برخلاف برداشتهای مرسوم، ظرفیت بالایی برای بازمهندسی ساختارهای اجتماعی و خلق الگوهای نوین جامعهپردازی دارد.
تمایز میان جامعهپذیری و جامعهپردازی دینی
یکی از نکات کلیدی کتاب، تمایز میان «جامعهپذیری» و «جامعهپردازی دینی» است. دکتر عبداللهی توضیح داد: «جامعهپذیری به معنای پذیرش هنجارهای موجود و حفظ نظم است، اما جامعهپردازی دینی فرایندی فعال و خلاقانه است که ساختارهای اجتماعی را بر اساس آموزههای دینی بازسازی میکند.» این رویکرد، موتور اصلی تحولات اجتماعی به سوی عدالت، معنویت و پویایی است.
نقش عرفان اسلامی در جامعهسازی
دکتر عبداللهی ضمن نقد رویکردهای سکولار که دین را صرفاً به حوزه فردی محدود میکنند، گفت: «عرفان اسلامی انسان را موجودی اجتماعی میداند که تعالی فردی بدون مسئولیت اجتماعی کامل نیست.» وی تاکید کرد آموزههای اخلاقی و معنوی مانند عشق، ایثار و فتوت، پایههای ساختاری جامعه را شکل میدهند و میتوانند به تقویت عدالت و همبستگی اجتماعی کمک کنند.
چالشهای جامعهپردازی دینی در ایران
از نظر دکتر عبداللهی، فقدان پیوند عمیق و واقعی میان دین، عرفان و ساختارهای اجتماعی مهمترین چالش است: «دین گاهی به شعار و عرفان به تجربهای فردی و منفعلانه محدود شده است.» وی بر لزوم بازتعریف دین و عرفان به عنوان موتورهای تحول اجتماعی و ارتقای مشارکت واقعی مردم تأکید کرد.
توصیه به پژوهشگران و سیاستگذاران
در پایان، دکتر عبداللهی توصیه کرد دین و عرفان نباید صرفاً موضوعات نظری یا فردی باقی بمانند، بلکه ظرفیتهای اجتماعی و تمدنی آنها باید در ساختارهای فرهنگی، سیاسی و اجتماعی جاری شود تا جامعهای پویا، عادلانه و معنوی شکل گیرد.
روابط عمومی مرکز مطالعات حکمی ایران از دکتر عبداللهی برای این گفتگوی روشنگرانه قدردانی کرده و برای ایشان آرزوی موفقیتهای روزافزون در عرصه پژوهشهای علمی و عرفانی دارد.
بدون دیدگاه